İran ile ABD arasında 60 günlük ateşkes bugün duyurulabilir: İşte anlaşma şartları

İran ile ABD arasında imzalanmaya hazırlanan 60 günlük ateşkes anlaşması bugün açıklanabilir. Axios'un ABD yetkililerine dayandırdığı habere göre, taraflar Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak ve Tahran'a sınırlı petrol satış izni verecek bir mutabakat üzerinde anlaşmaya varı durumda. Taslak metin, kapsamlı bir nihai anlaşmanın müzakeresine 60 günlük süre tanıyor.

Anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları kaldıracak ve gemi geçiş ücretini kaldıracak. Karşılık olarak ABD, İran limanlarına koyduğu ambargonun bir kısmını çekecek ve Tahran'ın 60 gün boyunca petrol satmasını mümkün kılacak yaptırım muafiyetleri başlatacak. Bir ABD yetkilisi, bu düzenlemeyi "performansa bağlı yaptırım hafifletmesi" şeklinde tanımladı. Ekonomik yaptırımların tam anlamıyla kaldırılması, İran'ın somut adımlar atmasından sonra gelecek.

Taslak metinde İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhüdü yer alıyor. Ayrıca uranyum zenginleştirmesini durdurması ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda müzakere etmesi şart koşuluyor. Kapsamlı yaptırım hafifletmesi ve İran'ın yurtdışında dondurulan fonlarının serbest bırakılması, ateşkes döneminde görüşülecek ancak sadece son anlaşma imzalanıp doğrulanırsa uygulanacak. ABD kuvvetleri 60 gün boyunca bölgede konuşlu kalacak ve tam çekilme, nihai anlaşmaya bağlı olacak.

Anlaşma, İsrail ile Lübnan merkezli Hizbullah arasındaki çatışmaya da ilişkin hükümler içeriyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, cumartesi günü Başkan Donald Trump'la yaptığı görüşmede bu konudaki kaygılarını ifade etti. ABD yetkilisi, Hizbullah silahlanma veya saldırı girişiminde bulunursa İsrail'in harekete geçme yetkisinin kalacağını bildirdi.

Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri aralarında 10 ülke, müzakere sürecinde arabulucu rol oynadı. Beyaz Saray, kalan teknik sorunların "saatler içinde" çözülebileceğini umuyor. ABD yetkilileri, İran'ın nükleer müzakerelerde ciddi davranmadığı değerlendirilirse ateşkesin erkene sonlandırılabileceğini söyledi.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan, Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani, diplomat Ali Al-Thawadi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamad bin İsa Al Khalifa ile Oval Ofis'te verimli bir görüşme gerçekleştirdiğini duyurdu. Trump, İran ve barış konusunda çok kapsamlı bir anlaşmanın müzakere edildiğini belirtti.

ABD Başkanı ayrı bir görüşmede Netanyahu'yla da telefonda konuştu. Trump, bu görüşmenin de olumlu geçtiğini ve anlaşmanın son detaylarının şu anda ele alındığını, kısa sürede açıklanacağını söyledi. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının anlaşmanın önemli bölümlerinden biri olduğunu vurguladı.

Pakistan'ın arabuluculuğunda süren müzakerelerin seyrinde anlaşmazlıklar devam ediyor. İran Haber Ajansı Fars, İranlı müzakere heyetine yakın kaynaklara dayandırdığı haberde, ABD esneklik göstermezse görüşmelerin başarısız olabileceğini aktardı. İran, nükleer meseleler konusunda müzakereleri ilerleyen aşamalara ertelenmesini talep ediyor.

İran'ın temel taleplerinden biri, kendisine ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması öncesi koşullardan biri olmasıdır. Diğer bir sorun, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilerin hangi kriteri ve mekanizmaya göre tayin edileceği konusudur. Fars Haber Ajansı'nın haberine göre, bu üç temel konu çözüme kavuşmadığı sürece İran müzakereyi askıya alacak. Nükleer görüşmelerin ise ABD'nin güven artırıcı adımlar atmasına bağlı olduğu belirtildi.

Beyaz Saray, Hürmüz Boğazı'nın önceki statüsüne tam olarak dönüş talep etmesi nedeniyle taraflar arasında bu konuda da gerginlik yaşanıyor. Washington, deniz ticaretinin engelsiz akışını ısrar ederken, İran kendi kontrol mekanizmalarını şart koşuyor.

Trump, CBS News'e verdiği açıklamada müzakere sürecinin detaylarını paylaşmayacağını ancak "çok yaklaşıldığını" söyledi. Müzakerelerin "her geçen gün daha iyi hale geldiğini" ve yüksek momentum korunduğunu ifade etti. CBS News'in yönetim çevrelerine dayandırdığı habere göre mevcut taslak, ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı'nın açılması, yabancı bankalardaki bazı İran varlıklarının hacze alınmasının kalması ve müzakerelerin devamı konularını içeriyor.