İran ile ABD arasındaki görüşmelerde son durum ne? Rubio'dan önemli açıklamalar: Dikkat çeken Hamaney iddiası

İsrail'in Lübnan'daki hava operasyonları devam ederken, ABD ve İran arasındaki müzakere süreci kritik bir aşamaya geldi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, anlaşmanın bugün imzalanabileceğini belirtirken, Mücteba Hamaney'in güvenlik nedeniyle gizli yerde saklanması müzakereleri yavaşlatıyor.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın raporuna göre İsrail insansız hava araçları sabah saatlerinde Nebatiye vilayetinde üç ayrı saldırı düzenlemişti. Kefer Rumman-Carmak otoyolu ile Carmak-Hardali yolu üzerinde gerçekleştirilen operasyonlarda bir motosiklet ve iki araç hedef alındı. Saldırıda üç kişi yaşamını yitirdi. Söz konusu harekattan ayrı olarak İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyinde bir askerin çatışma sırasında öldürüldüğünü, başka bir askerinde ağır yaralanarak tahliye edildiğini açıkladı.

Al Jazeera'nin aktarıma göre İsrail İHA'ları iki gündür Beyrut'un üzerinde uçuşlarını sürdürüyor. Başkentin güney banliyölerinde alçak irtifada aralıksız operasyonlar gerçekleştiriliyor.

ABD ve İran müzakerelerine ilişkin CBS haber ağının haberine göre, İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney güvenlik gerekçesiyle gizli bir yerde tutulmakta ve dış dünyayla yalnızca karmaşık bir haberci ağı aracılığıyla iletişim kurmaktadır. ABD istihbarat kaynaklarına dayandırılan bilgiye göre İranlı üst düzey yetkililer bile Hamaney'e doğrudan erişim sağlayamıyor. Bir ABD'li yetkili, bu durumun müzakereleri olumsuz etkilediğini şu sözlerle açıklamıştı: "Müzakerelerde sürekli 'Dini Lider çerçeveyi onayladı' ya da 'Nihai anlaşma maddeleri için geri dönüş bekliyoruz' gibi açıklamalar duyulmasının sebebi bu. Kendisine ulaşan her bilgi eskimiş oluyor."

İran'ın üst düzey komuta kademesi de haftalarca sığınaklarda kalmış ve birbirleriyle iletişim kurmaktan kaçınmıştır. Bir diğer ABD'li yetkili, İran yönetimindeki iletişim kopukluğuna dikkat çekerek, "Kendi aralarında nasıl iletişim kuracaklarını çözmeye çalışmalarını izlemek neredeyse bir durum komedisi gibi. Tamamen bezmiş durumdalar" değerlendirmesinde bulunmuştur.

Rubio, Hindistan ziyareti sırasında gazetecilere verdiği demeçte, Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya varılmasının hâlâ mümkün olduğunu kaydetti. ABD Dışişleri Bakanı'na göre masada, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer konularda gerçekçi, zaman sınırlı müzakereler içeren "oldukça sağlam bir teklif" yer almaktadır. Rubio, söz konusu anlaşmanın körfez ülkeleri ve küresel aktörler tarafından destek gördüğünü ifade etti.

Rubio, ABD Başkanı Donald Trump'ın acele etmediğini vurgulayarak, "Başkan kötü bir anlaşma yapmayacak. Ya iyi bir anlaşmaya varacağız ya da başka bir şekilde ele almak zorunda kalacağız" dedi. Lübnan konusunun müzakerelerden ayrı ele alındığını belirten Rubio, İsrail'in kendini koruma hakkının korunması gerektiğini vurguladı.

Beyaz Saray'dan gelen açıklamaya göre, anlaşmanın bugün imzalanması beklenmemektedir; İran'daki onay süreci nedeniyle tamamlanması günler sürebilir. Bir Beyaz Saray yetkilisi, "Şu an çok iyi bir noktadayız ancak anlaşmanın bozulması ihtimali halen var" değerlendirmesinde bulundu. Yetkiliye göre anlaşma metni üzerinde hâlâ bazı ayrıntılar müzakere edilmektedir. Mücteba Hamaney'in anlaşmanın genel çerçevesini onayladığı ancak nihai metin üzerinde yakında netlik kazanılacağı ifade edilmiştir.

New York Times gazetesi, ABD'li bir kaynağa dayanarak, ABD ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda uzlaşmaya vardıklarını ve İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu teslim edeceğini bildirmiştir. Gazeteye göre anlaşma henüz nihai hale gelmemiştir.

Trump, sosyal medya hesabından yapılan paylaşımında, nihai anlaşma metnini kimsenin görmediğini belirtmiş ve medya haberlerine tepki göstermiştir. Trump'ın önceki açıklamasında, müzakere sürecinin düzenli ve yapıcı ilerlediği kaydedilmişti. Cumartesi günü yaptığı açıklamada ise Trump, İran'la "büyük oranda" bir anlaşma üzerinde görüşmeler yaptıklarını ve kısa sürede tamamlanmasını umduğunu aktarmıştır.

Ürdün Kraliyet Divanı'ndan yapılan açıklamaya göre Kral Abdullah, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'la bir telefon görüşmesi gerçekleştirmiştir. Görüşmede bölgedeki son gelişmeler ele alınmış; Kral Abdullah, İran ile ABD arasındaki ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve bölgesel güvenlikle istikrarın yeniden tesis edilmesi için uluslararası toplumun daha fazla çaba göstermesi gerektiğini vurgulamıştır.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, İran ile yapılacak muhtemel anlaşmanın nükleer tehdidi ortadan kaldırması konusunda Trump'la mutabık olduklarını belirtmiştir. Netanyahu'ya göre bu, İran'ın nükleer tesislerinin sökülmesi ve zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması anlamına gelmektedir.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması başta olmak üzere bazı maddelerde engel çıkarmasının, imzalanması muhtemel mutabakat zaptının geçersiz olma ihtimalini ortaya çıkardığını yazmıştır. Haberde, İran'ın kırmızı çizgilerinden geri adım atmayı reddedip reddediyor olduğunun teyidi yapılmıştır.