Masak, yabancı uyruklu kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespitine izin verdi

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde yapılan düzenleme, yabancı uyruklu kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespitine imkân tanıdı. 27 Haziran 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik, ICAO standartlarına uygun pasaport, görüntülü görüşme ve sıkı izleme koşullarıyla yürürlüğe girdi.

MASAK Genel Tebliği'ndeki (Sıra No: 19) yeni madde 4/C, uluslararası standardlara uygun pasaportları kimlik doğrulaması için kullanan kurumlar ve kuruluşlar (yükümlüler) için çerçeveyi belirliyor. Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaport aracılığıyla uzaktan tanımlanabilecek. Bu yöntemi kullanan finansal kuruluşlar, bankalar ve diğer yükümlüler, doğrulamayı tamamlayan bireyleri "müşteri" statüsünde kabul edecek.

Görüntülü görüşme sırasında özel eğitim almış personel işlemi gerçekleştirecek. Pasaportun yongasında kaydı bulunan bilgiler, belge üzerindeki verilerle eşleştirilecek. Bu çerçevede yapay zekâ temelli uygulamalar aracılığıyla canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırması yapılabilecek. Eşleştirme başarısız olursa, uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulmayacak. Görüşme boyunca kişi ve pasaport bilgilerini gösteren görüntüler kaydedilecek.

Adres doğrulaması işlem öncesindeki üç ay içinde gereklidir. Yükümlüler, müşterinin verdiği adresi yerleşim yeri belgesi, elektrik faturası gibi abonelik faturası, kamu kurumu belgesi veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden teyit edecek. Adres doğrulanmadan para transferi veya nakit çekim yapılamayacak.

Kimlik tespiti sırasında elde edilen IP adresi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler, risk analizi kapsamında değerlendirilecek. Şüpheli bir durum tespit edilirse uzaktan kimlik tespiti işlemi sonlandırılacak. Düzenleme, bu veriler ile pasaport bilgilerinin uyumunu kontrol etmeyi zorunlu kılıyor.

Yükümlüler, riskli ülke olarak belirledikleri devletlerin vatandaşlarını pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edemeyecek. Ayrıca, müşteri kabulüne başladıktan sonraki bir ay içinde alınan tedbirler ve oluşturulan uygulama rehberleri hakkında MASAK Başkanlığı'na bildirim yapılacak. Ticaret sicili kayıtlı tüzel kişilerin temsilcileri de aynı esaslarla kimlik tespitinden geçecek.

Bu yönteme göre kabul edilen müşteriler otomatik olarak yüksek risk grubuna dâhil edilecek. Buna uygun izleme ve kontrol tedbirleri uygulanacak. Müşteri profiline uygun olmayan işlemler tespit edilirse gerekli önlemler alınacak. Kimlik doğrulaması amacıyla, müşterinin bilgileriyle uyumlu bir banka hesabından veya kredi kartından para transferi zorunlu hale geldi. Bu transfer, başka bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanmalı.

Açılan hesaba yalnızca müşterinin yurt dışında kendi adına açtırdığı banka hesaplarından para gönderilebilecek. Hesaptan yurt dışına çıkış da sadece müşterinin kendi adına açtırdığı hesaplara yapılabilecek. Pasaportla kimlik tespiti yapılan kişi sonradan Türk vatandaşlığını kazanırsa ya da vergi mükellefi olursa, T.C. Kimlik Kartı'nın bir örneği veya vergi kimlik numarası elektronik ortamda alınarak müşteri bilgileriyle bağlantılandırılacak.

Tebliğ aynı zamanda kripto varlık hizmet sağlayıcılarını yükümlüler kapsamına aldı. Finansal kuruluş tanımı ilgili Yönetmelik'e atıf yapacak biçimde yeniden düzenlendi. Bazı madde atıfları güncellendi. Bu kapsamda kabul edilen müşterilerle ilgili istatistiki bilgiler, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında MASAK'a sunulacak.

Yükümlüler, müşterinin tanınması ile risk yönetimi alanlarında kapsamlı bir uygulama rehberi oluşturacak. Bu rehberide risklerin tanımlanması, derecelendirilmesi, izlenmesi ve azaltılması yöntemleri belirtilecek. Uyum programı bulunan kurumlar, bu tedbirleri kurum politika ve prosedürlerine entegre edecek.

Düzenlemenin uygulanması Hazine ve Maliye Bakanı'nın sorumluluğunda olacak. Yeni kurallar, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanı ile mücadele çerçevesinde kimlik tespiti prosedürlerini güncellemiş bulunuyor. Banka ve finansal kuruluşlar, kredi kartı işletmecileri, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve benzer kuruluşlar bu düzenlemenin uygulanmasından sorumlu olacak.