Trump anlaştık dedi, Tahran onay bekliyor: İran'ı 'çok sert vuracağız' dedi vazgeçti

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yeni bir anlaşmaya varıldığını iddia etti ve İran'a yönelik planlanan saldırıları iptal ettiğini açıkladı. Bu gelişme, Washington ile Tahran arasındaki son dönemdeki gerilimi geçici olarak düşürürken, İran yönetiminden henüz resmi bir onay gelmedi.

Trump, dün akşam Türkiye saati ile 20.30 sularında Truth Social hesabından bir açıklama yayımladı. Açıklamada, "İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine taşındığı ve onaylandığı gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran'a yapılması planlanan saldırı ve bombardımanları iptal ettim" ifadeleri yer aldı.

Ayrıca, anlaşma taslağının "konsept ve büyük detaylar" açısından ABD, İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün ve Mısır gibi ilgili tüm taraflarca onaylandığını öne sürdü. Deniz ablukasının ise anlaşma sonuçlanana kadar tam yetkiyle ve yürürlükte kalacağını belirtti. İmza töreninin zamanı ve yerinin kısa süre içinde duyurulacağını da ekledi.

Trump, ilerleyen saatlerde Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken de anlaşma sürecine dair detaylar verdi. Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçildiğini ve bu sürecin önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacağını söyledi. İmza töreninin ise Avrupa'da düzenlenebileceği ihtimalini dile getirdi.

ABD Başkanı, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok bölge ülkesinin liderleriyle görüştüğünü belirtti. Türkiye'nin anlaşma sürecindeki rolüne değinerek, "Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu süreçte harikaydı" değerlendirmesini yaptı. Anlaşmanın imzalanmasıyla Hürmüz Boğazı'nın açılacağını ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kalkacağını vurgulayan Trump, "Yakında imzalanacak, belki bu hafta sonu" dedi.

Trump, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onayladığını söylese de, Tahran yönetiminden henüz beklenen resmi açıklama gelmedi. İran basını, Trump'ın önceki iddialarına benzer şekilde, muhtemel bir anlaşma metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını yazdı. Bu durum, ABD Başkanı'nın daha önceki "İran ile anlaşmaya çok yakınız" ya da "İran anlaşmayı kabul etti" şeklindeki 37 farklı açıklamasının akıllara gelmesine neden oldu.

Axios haber sitesinin Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelere aşina kaynaklara dayandırdığı habere göre, taraflar arasında bazı konularda büyük ölçüde uzlaşma sağlandı. Bu konular arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve 60 günlük ateşkes süresi boyunca nükleer görüşmeler için bir çerçeve oluşturulması bulunuyor. Anlaşmanın nihai onayı için dini lider Mücteba Hamaney'in kararı bekleniyor.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü de anlaşma metninin "nihai kararının" ilgili yetkililere ait olduğunu ve onaylandıktan sonra resmi olarak açıklanacağını belirtti. Bu açıklama, Tahran'ın henüz resmi bir mutabakata varmadığını gösteriyor.

Trump'ın anlaşma duyurusu İsrail yönetiminde şaşkınlıkla karşılandı. İsrailli Haaretz gazetesi bu durumu belirtirken, Kanal 12 televizyonu, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun daraltılmış güvenlik kabinesiyle yaptığı toplantı sırasında gelişmeler hakkında bilgilendirildiğini aktardı. Netanyahu'nun Trump ile telefon görüşmesi yaptığı da öğrenildi.

İsrail Başbakanlık Ofisi, Trump ile Netanyahu arasındaki görüşmeye dair açıklama yayımladı. Açıklamada, "Başkan Trump bu akşam, mutabakat zaptı hakkında Başbakan Netanyahu ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi" denildi. İsrail'in mutabakat zaptına taraf olmamasına rağmen Netanyahu'nun, "müzakereler sonucunda varılacak nihai anlaşmanın zenginleştirilmiş nükleer malzemenin çıkarılmasını, zenginleştirme altyapısının sökülmesini, füze üretiminin sınırlandırılmasını ve İran'ın bölgedeki terör uzantılarına verdiği desteğin sonlandırılmasını içereceğine dair Başkan Trump'ın taahhüdünden duyduğu memnuniyeti dile getirdi." ifadeleri kullanıldı.

Bu diplomatik hamle, ABD ile İran arasında son dönemde tırmanan gerilimin ardından geldi. Yaklaşık 100 gündür inişli çıkışlı seyreden savaş ortamında, 8 Nisan'da varılan geçici ateşkes, salı günü Hürmüz'de ABD'ye ait Apache tipi helikopterin düşürülmesiyle bozulmuştu. Bu olayın ardından, önceki gün "çok sert vuracağız" diyerek İran'ın ağır bombardımana tutulmasını emreden Trump, üçüncü gün de benzer tehditlerde bulunmuştu.

Çarşamba gecesi başlayan Amerikan bombardımanı iki gece üst üste sert bir şekilde sürmüştü. Hürmüz Boğazı'ndaki Sirik, Cask, Keşm ve Bender Abbas hattı bomba yağmuruna tutulmuştu. Trump, ateşkes açıklamasından önce yaptığı bir paylaşımda, ABD ordusunun İran'a oldukça sert bir darbe indireceğini belirtmişti.

Trump, daha önceki açıklamalarında, "Çok uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası'nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçireceğiz ve tıpkı Venezuela'da olduğu gibi, petrol ve doğalgaz piyasalarının tam kontrolünü ele alacağız" ifadelerini kullanmıştı. Bu ifadeler, ABD'nin bölgedeki enerji kaynaklarına yönelik olası stratejilerini de ortaya koymuştu.

14 Haziran Pazar günü 80 yaşına girecek olan Donald Trump, önceki gün doğum günü