Vikingler İslami Sikkeleri Eritip İlk Paraları Bastı

Vikingler, İslami sikkeleri eritip ilk paraları bastıklarında gümüş kaynaklarını yakın coğrafya dışında aramışlardı. Danimarka'da keşfedilen koleksiyondan çıkan bulgular, 9. yüzyılda İskandinavya'nın uzak bölgelerdeki ticarete dayalı ağlarının varlığını ortaya koymaktadır.

MS 830 ile 850 yılları arasına tarihlenen Damhus koleksiyonu, Danimarka'nın Jutland Yarımadası'ndaki Ribe kasabasının yakınlarında 2018'de bulunmuştur. 226 Viking Çağı sikkesinden oluşan koleksiyondaki gümüşün bir kısmı dirhem adı verilen İslami sikkelerden eritilerek elde edilmiştir. X-ışını floresansı ve izotop analizi sonuçlarına göre, bazı sikkelerde değerli metalin yarısından fazlasının İslam dünyasından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Danimarka Ulusal Müzesi'nden arkeolog Thomas Birch, bu sikkelerin döneminin koşullarında önemli bir satın alma gücüne sahip olduğunu belirtmektedir. Tek bir pening, bira, ekmek veya basit aletler satın almaya yetiyordu. Bu sikkeler, "pening" sözcüğünden türeyen adlarıyla bilinse de modern paralar kadar yaygın olmamıştır.

Antik sikkelerin korunma durumu, toprağın altında geçirdikleri bin yılı aşkın süreye rağmen dikkat çekici ölçüde iyidir. Sikkelerin bir yüzünde İskandinav tanrısı Wodan veya Odin'i temsil eden bir yüz, diğer yüzünde ise bir geyik betimlemesi yer almaktadır. Sikkelerin yapılmasında kullanılan kalıplar aşındıkça benzer kalıplarla değiştirilmiş, bu da modern bilim insanlarının para basım sürecini izlemesine olanak vermiştir.

Birch ve araştırma ekibi, en az 30 kalıbın kullanıldığını belirlemişlerdir. Ribe'deki tek bir darphanede bu türden yüzbinlerce gümüş sikkesinin üretildiği tahmin edilmektedir. Erken Orta Çağ Danimarkası, İskandinav dünyasının merkezi konumundaydı. Korsan anlamına gelen "vikingr" sözcüğünün kökünde yer alan ikingr, İskandinavya kıyılarından gelen akıncıları tanımlamıştır.

Vikingler, 793'te İngiltere'nin Lindisfarne adasındaki Hıristiyan keşişlere saldırdıklarında tarihe damga vurmuştur. Bu olay, Viking Çağı'nın başlangıcını işaret etmiştir. Çağ, 1066'da bir Viking ordusunun İngiltere'deki Stamford Köprüsü'nde yenilgiye uğratılmasıyla kapanmıştır. Bu yenilgi, Norman Fethi'nden yalnızca birkaç hafta öncesine rastlamıştır.

Damhus koleksiyonu, Danimarka'nın pagan İskandinav krallıkları arasında bölünmüş olduğu bir dönemden gelmektedir. Bu dönem, Harald Bluetooth'un yönetimi altında gerçekleşen birleşme ve bölgenin Hıristiyanlaştırılmasından 100 yılı aşkın bir süre öncesine denk gelmektedir.

Araştırmada incelenen 25 sikke üzerinde yürütülen analiz, gümüşe karışmış iz elementlerin farklı izotoplarını incelemiştir. Sonuçlar, bazı sikkelerde değerli metalin yarısından fazlasının dirhem olarak bilinen İslami gümüş sikkelerinden elde edildiğini göstermiştir. Birch, Viking sikkeleri büyük olasılıkla İskandinavya dışında üretilmiş gümüş külçelerden basıldığını belirtmektedir. Bu külçeler, kısmen İslami sikkelerin toplu olarak eritilmesiyle hazırlanmış ve ticaret yoluyla Ribe'deki darphaneye ulaşmıştır.

Birch, "Gümüşün zaten bir yaşam döngüsü var; doğrudan bir madenden gelmiyor. Gümüş dirhem haline getirilmiş ve daha sonra bir yerde bir kapta eritilmiş" açıklamasını yaparak gümüşün kaynağını vurgulamıştır. Damhus koleksiyonundaki sikkeler, İslam dünyasından gelen gümüşün Viking dünyasında yaygınlaşmaya başladığı dönemin en önemli kanıtları arasında yer almaktadır. O dönemde İslam dünyasından gelen takılar da İskandinavya'da bulunmuştur.

Birch, bu dönemi "İslami gümüşün piyasaya sürülmeye başlandığı kritik bir dönem" olarak nitelemektedir. Eğer söz konusu sikkeler yüzbinlerce sayıda basılmışsa, bu uzak bölgelerden gelen ve yüksek miktarda gümüş taşıması anlamına gelmektedir. Bu bulgu, erken Viking ve İslam gümüşü arasındaki ilişkiyi büyük ölçüde uzun mesafeli ticaretin bir sonucu olarak tanımlamaktadır.