Rusya Devlet Başkanı Putin, Çin'i ziyaret ediyor: Masada 40 işbirliği var

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, iki günlük ziyaret çerçevesinde 16 mayıs'ta Pekin'e ulaştı. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi kendisini havalimanında karşıladı. Putin bu sabah Tiananmen Meydanı'nda düzenlenecek devlet töreninin ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cingping ile görüşecek ve gün içinde ülkesine dönecek.

Ziyaretin zamanlaması jeopolitik açıdan önemli. ABD Başkanı Donald Trump, 13-15 mayıs'ta Pekin'i ziyaret etmiş, sekiz buçuk yıl aradan sonra Çin'e yeniden ayak basmıştı. Trump'ı Çin Devlet Başkanı Yardımcısı Han Cıng havalimanında karşılamış, ardından devlet töreni, resmi görüşmeler, Gök Tapınağı ziyareti ve Şi ile çay buluşması gerçekleşmişti.

Putin'in programı Trump'unkinden daha sade görünüyor. Görüşme ve işbirliği belgelerine odaklanılacak. Bu yaklaşım, Moskova ile Pekin arasındaki stratejik ilişkinin olgunlaşmış hali yansıtıyor. Liderler sık ziyaret yapıyor, eşgüdüm mekanizmaları hızlı işliyor.

Putin için bu, iktidarı döneminde Çin'e yaptığı 25. ziyaret. En son eylül 2025'te Pekin'de bulunmuş, İkinci Dünya Savaşı'nın bitişinin 80. yılı anısına düzenlenen askeri geçit törenine katılmıştı.

Ziyaret öncesi yayınladığı video mesajda Putin, Rusya-Çin ittifakının küresel dengede istikrar sağladığını vurguladı. "Kimseye karşı ittifak kurmuyoruz, aksine barış ve evrensel refah için çalışıyoruz" dedi. Düzenli lider ziyaretlerinin iki ülke ilişkisini geliştirdikten bahsetti.

Putin, 25 yıl öncesine giderek anımsattı. 2000 yılında imzalanan İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması temelinde bugün Rusya-Çin ilişkilerinin "eşi benzeri görülmemiş" seviyeye ulaştığını söyledi. Ziyaret sırasında ekonomik işbirliği ve stratejik koordinasyonun merkeze alınacağı, yaklaşık 40 işbirliği belgesinin imzalanacağı bekleniyor.

İki ülkenin yakınlaşması jeopolitik basıncın sonucu. Ukrayna'daki savaş nedeniyle Rusya, Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya. Çin, ABD ile artan rekabet altında. Her iki ülke de benzer meydan okumalarla çatışan bir düzende tercihlerini netleştirmiş.

Ekonomik boyut çok somut. 2023 ve 2024 yıllarında Rusya-Çin ticaret hacmi 240 milyar doları aşmıştı. Moskova'nın ihraç ettiği ham petrol ve doğal gazın yaklaşık yarısı Pekin tarafından satın alınıyor. Ukrayna savaşı öncesinde bu bağlantı daha seyrek idi; yaptırımlar sonrasında iki ülke birbirine bağımlı hale geldi.

Enerji jeopolitikası da rol oynuyor. Hürmüz Boğazı'nda ortaya çıkan kesintiler Çin'in petrol tedariğini tehdit ediyor. Bu, Rusya'yı Pekin için stratejik bir mal sahibi yapıyor. Çin, enerji güvenliğini çeşitlendirme yerine Rusya üzerinden sağlamayı tercih etmiş görünüyor.

İki ülke, ikili ilişkilerini "yeni dönemde kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığı" olarak tanımlıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyesi olarak, uluslararası oyunlarda sıklıkla ortak duruş alıyorlar. ABD ve Batı müttefiklerinin ağırlığına karşı, iki devlet tercihlerini açıkça koyuyor.

Çok taraflı mekanizmalar işbirliğin diğer tamamlayıcı alanı. Şanghay İşbirliği Örgütü'nün kuruluşunda öncü rolü vardı. BRICS platformunda da aktif. Bu örgütler, batı merkezli sistem alternatifi oluşturmaya yönelik çabalarını yansıtıyor.

Putin'in bu ziyareti, iki farklı ilişki modelinin karşılaştırılması açısından da önem taşıyor. Trump'ın Pekin ziyaretinde, ABD ve Çin "yapıcı stratejik istikrar ilişkisi" formülüne varmışlardı. Putin'in görüşmeleri, Rusya-Çin "kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığı"nın bu formülden nasıl farklılaştığını ortaya koyacak. Masadaki 40 işbirliği belgesi, açıklamalar ve ziyaret sonrası paylaşılacak deklarasyon, iki ülkenin ortak gündemi ve ileriye dönük planlarını aydınlatacak.