Karahan: Enflasyon beklentileri sınırlı, döviz rezervleri güçlü

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Londra'da gerçekleştirdiği sunumda enflasyon beklentilerinin jeopolitik gelişmelere rağmen sınırlı kaldığını, döviz rezervlerinin ise güçlü seviyelerde olduğunu bildirdi.

Karahan, makroekonomik görünüme ilişkin değerlendirmelerinde, gıda ve enerji enflasyonunun arz şoklarının etkisiyle yükseldiğini ancak jeopolitik gerilimin azalmasıyla sönümlenebileceğini belirtti. Yavaşlayan talep ve azalan katılığın dayanıklı mallarda ve hizmetlerde dezenflasyonu desteklediğini vurguladı. Fiyatlama davranışlarının talepteki yavaşlamayla iyileştiğini söyleyen Karahan, talep zayıflığının cari işlemler açığı üzerindeki baskıları sınırladığını kaydetti.

Jeopolitik gelişmelerin cari işlemler dengesine etkisini değerlendiren TCMB Başkanı, yükselen enerji fiyatlarının ithalat faturasını artırdığını ancak talep daralmasının bu baskıyı dengelediğini ifade etti. İhracat, kısmen yeniden konumlandırılan talebe bağlı olarak dirençli seyrini koruduğunu belirtti.

Karahan, Türk lirası varlıklara olan talebin güçlü kalmaya devam ettiğini, sıkı para politikası ile makroihtiyati araçların ve güçlü döviz rezervlerinin Türk lirasına olan talebi desteklediğini açıkladı. Yeniden dolarizasyon riski konusunda endişe olmadığını vurguladı.

Enflasyon dinamiklerini ele alan Karahan, gıda ve enerjideki arz gelişmeleri, hizmetlerde azalan katılık ve talepteki yavaşlamanın kısa vadede belirleyici unsurlar olduğunu söyledi. Gıda enflasyonunun oynak ve yüksek seyrini koruduğunu, ancak kira ve eğitim kalemlerinde azalan katılığın dezenflasyonist etki yarattığını kaydetti. "Enflasyon beklentilerindeki bozulma jeopolitik gelişmelere rağmen sınırlı kalmaya devam etmektedir" diye konuştu.

Hanehalkının enflasyon beklentilerinde gerileme yaşandığını, iktisadi faaliyetin yavaşladığını ve kapasite kullanım oranının zayıf seyrettiğini belirten Karahan, perakende satış ve kart harcamalarındaki eğilimlerin talep göstergelerinde yavaşlamaya işaret ettiğini ifade etti.

Dış ticaret açığının ikinci çeyrekte gerilediğini, turizm sektörüne jeopolitik etkinin sınırlı kaldığını söyleyen Karahan, cari açık açığının tarihsel ortalamasından daha ılımlı seviyede olduğunu kaydetti. Hanehalkının döviz talebinin sınırlı düzeyinde kaldığını vurgulayarak "Yurt içi yerleşiklerin Türk lirası talebı güçlü kalmaya devam etmekte. Döviz rezervleri ise güçlü seviyelerde" dedi.

Basel'de düzenlenen Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) 25. Yıllık Konferansı'nda Karahan, 2012'den bu yana sunum yapan ilk TCMB Başkanı oldu. "Bölünmüş Bir Küresel Ekonomide Para Politikası" başlıklı panele BIS Genel Müdürü Pablo Hernandez de Cos moderatörlüğünde Yeni Zelanda, Kanada ve Norveç merkez bankaları başkanları katıldı.

Bölünmüş küresel ekonomide iletişimin önemini vurgulayan Karahan, merkez bankası iletişiminde metin, video ve yüz yüze formatların beklentiler üzerindeki etkisini değerlendirdi. Beklentilerin para politikası aktarımında daha belirleyici hale geldiğini, etkili iletişimin güvenilir, dikkat çekici ve erişilebilir olması gerektiğini vurguladı.

Enflasyon Raporu'nda sunulan verilere göre savaşın özellikle enerji ve ulaştırma fiyatlarına hızlı yansıdığı görüldü. Karahan, enfasyonist etkilerin kısa vadede canlı kalacağını, dezenflasyon başarısının veri odaklı ve ihtiyatlı yaklaşım gerektirdiğini belirtti. Fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda tüm politika araçlarını kullanmaya devam edilecek mesajı verildi.

Enerji fiyatlarının yüksek seyrini koruduğunu, Türkiye'nin dış talebinin zayıflayacağı öngörüldüğünü söyleyen Karahan, savaşın gelişiminin belirleyici olacağını kaydetti. Birleşik Devletler Merkez Bankası'nın (Fed) politika faizini değiştirmeyeceği, Avrupa Merkez Bankası'nın ise yılın ikinci yarısında artırması beklendiğini ifade etti.

Sıkı para politikasının hedeflenen sonucu olarak talep kompozisyonunda dengeli seyir devam ettiğini açıklayan Karahan, tüketimin büyümeye 2025'te belirgin ölçüde azalan katkı sunduğunu söyledi. İşgücü piyasasında manşet işsizlik oranında sınırlı iyileşme yaşandığını, geniş tanımlı göstergelerin daha zayıf işgücü piyasasına işaret ettiğini kaydetti. İlk çeyrekte talep koşullarının dezenflasyonist olduğunu, bu görünümün yılın geri kalanında korunacağını öngördüğünü belirtti.

Altın ve enerji hariç ithalatın azaldığını, dış ticaret açığının ilk çeyrekte gerilediğini söyleyen Karahan, cari açığın milli gelire oranının tarihsel ortalamanın altında seyretmeye devam ettiğini açıkladı. 2026 yılında cari açığın bu eğiliminin süreceğini öngördüğünü vurguladı.

Karahan, gıda enflasyonundaki oynaklıkta sebze fiyatlarının etkili rol oynadığını, mayıs ayındaki öncü verilerin sebze grubunda fiyat düşüşlerinin başladığını gösterdiğini kaydetti. Sıkı para duruşunun hizmet ve temel mal enflasyonunu geriye çektiğini, kira ve eğitim kalemlerindeki azalan katılığın dezenflasyonist etki yarattığını belirtti.

Petrol fiyatlarında yaşanan kuvvetli artışlar nedeniyle 2026 yılı ara hedefini yüzde 16'dan yüzde 24'e, 2027 hedefini yüzde 15'e ve 2028 hedefini yüzde 9'a yükselttiğini açıklayan Karahan, gıda fiyatları varsayımını da yukarı yönde düzelttiğini söyledi.

TCMB, yüksek belirsizlik ortamında tahmin aralığı iletişimine son verdiklerini duyurdu. Karahan, 2026 sonu için enflasyonun yüzde 26'da gerçekleşeceğini, 2027 sonunda yüzde 15'e, 2028 sonunda ise yüzde 9'a gerilemesinin öngörüldüğünü ifade etti. Orta vadede enflasyonun yüzde 5 seviyesinde istikrar bulacağını belirtti.

Enflasyonda belirgin düşüş yaşanmasına rağmen yüksek seyrinin korunduğunu vurgulayan Karahan, Ortadoğu'daki gerilimin yakın dönem enflasyon görünümünde ana unsur olduğunu söyledi. Elektrik ve doğalgaz tarifelerinde güncelleme yapıldığını, ham petrol fiyatlarındaki artışın ardından eşel mobil sistemi devreye alındığını belirtti. Bu sistemin petrol fiyat artışlarının enflasyona yansımasını sınırlandığını kaydetti.

Karahan, Türk lirası mevduat ve kredi büyümesi konusunda makroihtiyati tedbirler uygulamaya devam ettiklerini açıkladı. Türk lirası mevduatın payının yüzde 59,7'de güçlü seyrettiğini, nisan ayından itibaren kredi büyümesinde gerileme yaşandığını söyledi. Ticari kredi büyümesinde alınan önlemlerin etkili olduğunu, tüketici kredilerinin gerilemekle birlikte konut kredisinin hızlandığını belirtti.

TCMB Başkanı, enflasyonda kalıcı düşüş sağlanana kadar sıkı para politikası yaklaşımının sürdürüleceğini vurguladı. Fiyat istikrarını sağlama hedefi doğrultusunda politika adımlarının devam edecek mesajı verildi.

Nisan ayında açıklanan enflasyon verilerine göre aylık bazda yüzde 4,18'lik artış gerçekleşti. Yıllık enflasyon ise yüzde 32,37 seviyesinde kaydedildi.

Karahan, Londra'da yatırımcılarla gerçekleştirdiği görüşmelerde, 23 Temmuz'daki Para Politikası Kurulu toplantısından önce haftalık repo ihalelerine başlama konusunda acele edilmeyeceği mesajını verdi. TCMB'nin bu adımdan önce gelecek enflasyon verilerini görmek istediği belirtildi. Merkez Bankası'nın en azından bir sonraki politika toplantısına kadar borçlanma maliyetlerini mevcut düzeyde tutacağı işaret edildi.