Türk savunma sanayii İso 500'de ilk 30'da 5 şirketle

Türkiye'nin savunma ve havacılık sanayii, İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 2025 yılı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasında ihracat performansında öncü konumdadır. Sektörün beş şirketi genel ihracat sıralamasının ilk 30'unda yerini almıştır.

Araştırmaya dahil edilen 13 savunma ve havacılık şirketinden 11'inin toplam ihracatı 6 milyar 773 milyon dolara ulaştı. Sektör ihracatının yaklaşık yarısını ARCA Savunma sağladı. Şirket 2 milyar 916 milyon 425 bin dolarlık ihracatla İSO 500'de genel ihracat sıralamasında beşinci konuma yerleşti.

ARCA'nın üretim performansı ihracat başarısıyla paralellik gösteriyor. 115 milyar 739 milyon 672 bin 767 liralık üretim hacmiyle şirket, net satış sıralamasında 12'nci sırada yer aldı. Mühimmat ve silah sistemleri üreten firma, dost ve müttefik ülkelere gerçekleştirdiği ihracat nedeniyle 2025 İhracat Şampiyonu seçildi. Şirket elde ettiği bu başarıyı yeni fabrika yatırımlarına ve üretim teknolojilerine kanalize ediyor.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) genel ihracat sıralamasında ikinci sıradaki savunma şirketi oldu. 1 milyar 33 milyon 727 bin dolarlık ihracatla 14'üncü sırada konumlandı. Aynı zamanda net satışlarda 140 milyar 894 milyon 845 bin 580 lirayla savunma ve havacılık sektöründe en yüksek üretim hacmine sahiptir.

Kara aracı üreticisi Otokar'ın ihracatı 891 milyon 558 bin dolara ulaştı ve genel sıralamada 17'nci oldu. ROKETSAN ise 733 milyon 536 bin dolarlık ihracatla 22'nci pozisyonu aldı. ASELSAN'ın ihracatı 492 milyon 75 bin dolar seviyesinde kalırken, şirket genel sıralamanın 29'uncu konusuna yerleşti. Bu beş şirket, İSO 500'ün ihracat sıralamasında ilk otuz arasında bulunmaktadır.

Sivil ve askeri havacılık kesiminde yapısal parçalar, motor bileşenleri ve alt sistemler üreten Alp Havacılık, 187 milyon 646 bin dolarlık ihracatla genel sıralamada 124'üncü oldu. Askeri kara aracı üreticisi Nurol Makina 171 milyon 776 bin dolarlık ihracatla 139'uncu konuma yerleşti. Silah sistemleri alanında faaliyet gösteren Samsun Yurt Savunma Sanayii ise 123 milyon 882 bin dolarlık ihracat gerçekleştirerek 192'nci sırada yer aldı.

Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş. (MKE) 85 milyon 564 bin dolar ihracat ile genel sıralamada 243'üncü sırada bulundu. HAVELSAN yazılım çözümlerle öne çıkmaya devam ederek 78 milyon 9 bin dolarlık ihracatla 258'inci konuma yerleşti. Ticari ve askeri kara araçları üretim yapan BMC Otomotiv 58 milyon 807 bin dolarlık ihracatla 290'ıncı sıraya girdi.

Savunma ve havacılık sektörünün İSO 500'deki ihracat gösterimi, ana yüklenicilerden başlayarak kara araçları üreticilerine, mühimmat ve elektronik sistem sağlayıcılarına kadar uzanan geniş bir endüstriyel ekosisteminin varlığını göstermektedir. Bu yapı, Türkiye'nin uluslararası pazarlarda savunma teknolojileri alanında söz sahibi olma konumunu pekiştirmektedir.

TUSAŞ ve TEI arasında imzalanan yeni anlaşma, yerli insansız hava araçlarının motor tedarikini güvenli hale getirmektedir. İstanbul Fuar Merkezi'nde gerçekleştirilen imzalama töreninde, TUSAŞ'ın ANKA ve AKSUNGUR İHA platformları için 100 adet TEI-PD170 motorunun tedarikine ilişkin stratejik sözleşme hayata geçti. Bu anlaşma ile söz konusu programların motorlu uçuş sistemi ihtiyacı kesintisiz biçimde karşılanacaktır.

Daha önceki tedarik anlaşmaları kapsamında ANKA ve AKSUNGUR için 40 adet TEI-PD170 motoru teslim edilmiştir. Yerli imkanlarla geliştirilen bu motorun entegre edildiği AKSUNGUR platformu Aralık 2025'te envantere girmiştir. Teslimat süreci planlanan takvim içerisinde devam etmektedir.

TEI-PD170 Türkiye'nin ilk yerli turbodizel havacılık motorudur. Savunma Sanayii Başkanlığı'nın desteğiyle geliştirilen motor, 172 beygir güce sahiptir ve iki kademe seri turboşarj sistemi kullanmaktadır. 3 bin 600 saatlik ömrü, 45 bin feet tavan irtifası, hızlı tırmanış kabiliyeti ve verimli yakıt tüketimi motor tasarımının ana özellikleridir. JP-8 veya Jet-A1 yakıtlarıyla çalışabilen motor, 162 kilogram kuru ağırlığıyla rakiplerinden hafifdir. Yerli üretimi, dışa bağımlılığı azaltır ve sürdürülebilir tedarik zinciri oluşturulmasını sağlar.

TUSAŞ tarafından geliştirilen yeni nesil taktik İHA GÖLGE, ilk prototipi sergilemeleriyle dikkat çekmektedir. Uçan kanat tasarımına ve düşük görünürlüğe odaklanan platform, kompakt boyutlarına rağmen uzun havada kalış süresi ve geniş görev esnekliği sunmayı hedeflemektedir. Platform 5 metre kanat açıklığına ve yaklaşık 100 kilogram azami kalkış ağırlığına sahiptir.

GÖLGE'nin teknik özellikleri operasyon koşullarında avantaj sağlamaktadır. Platform 10 saate kadar havada kalabilmekte, 12 bin feet irtifada görev yapabilmektedir. Sistemin toplam operasyon menzili 1.300 kilometreye ulaşmakta ve 100 kilometre menzilde görüş hattı üzerinden denetimi mümkün kılmaktadır. Otonom uçuş yetenekleri, önceden planlanan rotalarda tamamen bağımsız operasyon gerçekleştirilmesine olanak tanımaktadır.

Platform elektro-optik ve kızılötesi görev yükü taşıyabilmektedir. Bu sistemler gövde içine geri çekilebilir biçimde tasarlanmış, böylece radar izi minimize edilmektedir. GÖLGE'de pervaneli bir motor kullanılmakta, stealth odaklı tasarım ne kadar ileri düzey olursa olsun TUSAŞ yetkilileri yakıt verimliliğinin pervaneli motor tercihinin temel nedeni olduğunu belirtmişlerdir.

Fırlatma ve iniş sistemleri GÖLGE'nin operasyon yeteneklerini belirlemektedir. Platform araç üzerine fırlatılmakta, paraşütle doğrudan gövde üzerine inişi yapılmaktadır. Iniş sırasında yapısal hasar riskini azaltmak için entegre edilecek hava yastığı sistemi üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Bu sistem özellikle zorlu arazi koşullarında dayanıklılığı artırması hedeflenmektedir.

GÖLGE yalnızca keşif ve gözetleme görevleriyle sınırlı değildir. Platform elektronik harp görevleri için de yapılandırılabilmektedir. Yakıt kapasitesinin bir kısmından feragat edilmesi halinde, Elektronik Destek (ESM) veya radar yön bulma sistemleri gibi ek görev ekipmanlarının entegre edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu modüler yapı, farklı operasyon senaryolarına göre platform yeniden yapılandırılmasını sağlamaktadır.

TUSAŞ, GÖLGE'nin test faaliyetlerinin tamamlandığını ve platform artık hazır ürün statüsünde olduğunu açıklamıştır. İlk teslimatlar bu yıl içinde başlanması planlanmaktadır. Toplamda üç farklı kullanıcı için altı sistem teslimatı öngörülmektedir, her bir kullanıcıya ikişer platform verilecektir. Kullanıcıların kimliği henüz açıklanmamıştır.

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen "Savunmadan Sanata: Genç Tasarımlar" yarışmasının ödül töreni Ankara'da TUSAŞ tesislerinde gerçekleştirildi. Ülke genelinde yoğun katılım gösteren yarışmanın finali, vakıf yöneticileri, bakanlık temsilcileri, öğrenciler, veliler ve öğretmenlerle yapıldı.

Yarışmaya iki kategoride toplam 7 bin 107 başvuru yapıldı. Ortaokul kademesinde "Özel Gün Kartı Tasarımı", lise kademesinde ise "Tişört Tasarımı" başlıkları altında düzenlenen yarışma, 81 ilden yoğun ilgi görmüştür. Çevrim içi sistem üzerinden alınan başvurular, il ve ulusal değerlendirme komisyonları tarafından incelenmiştir. Sonuç olarak Özel Gün Kartı kategorisinde 81 ilde, Tişört Tasarımı kategorisinde 80 ilde ilk üçe giren toplam 483 eser ödüllendirildi. Ulusal düzey finalinde iki kategoriden toplam 6 öğrenci Türkiye derecesi aldı.

Bakanlık adına yapılan konuşmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin eğitim felsefesi vurgulanmıştır. Bilgiyi değerle, beceriyi sorumlulukla ve üretimi anlamla buluşturan bu modelin, "Yeşil Vatan: Benim Okulum Geleceğe ÇARE" tematik takvimi kapsamında hayat bulduğu ifade edilmiştir. Yerli malı kavramının, ülkesinin geleceğine sahip çıkan ve yerli üretime değer veren nesiller yetiştirmede önemli bir yapı taşı olduğu vurgulanmıştır. Öğrencilerin tasarımlarında estetik başarının yanı sıra millî değerleri ve gelecek hayallerini yansıttıkları ifade edilmiştir.

İmzalanan iş birliği protokolü yalnızca bir yarışmayla sınırlı kalmamaktadır. Okulların fiziki ve teknolojik altyapısını güçlendirmeye yönelik adımlar da kapsamaktadır. Ankara, Erzurum, Sivas ve Tokat illerinde 5 kütüphane, 2 bilgisayar laboratuvarı ve 3 yenilikçi sınıfın kurulması hedeflenmektedir. Söz konusu okullardaki donatım hazırlıkları devam etmektedir. Protokol, savunma teknolojileri alanında farkındalığı artırmanın yanı sıra eğitim ortamlarının modern araç-gereçle donatılmasına yönelik kapsamlı bir adım niteliğindedir.