Yks'de yapay zeka uygulamasıyla kopya çeken şüpheli tutuklandı

Çekmeköy'deki bir sınav salonunda YKS'nin Alan Yeterlilik Testleri oturumunda cep telefonu gizleyen 20 yaşındaki Mustafa Eren K., yapay zeka uygulamasıyla soruları çözdürmeye çalıştığı tespit edilerek tutuklandı. Şüpheli, sınav sonunda görevlilerin üst araması sırasında yakalanmış ve "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunu'na muhalefet" suçundan adliyeye sevk edilmişti.

Sınav 21 Haziran 2026'da gerçekleştirildi. Mustafa Eren K., cep telefonunun internetini kapatıp sessize aldıktan sonra kıyafetinin içine gizleyerek sınav salonuna girdi. Sınav sırasında AYT Fen bölümü soru kitapçığının 37 ve 39'uncu sayfalarını fotoğrafladı ve ChatGPT gibi yapay zeka uygulamalarında soruların cevaplarını araştırmayı denedi. Sınav süresi bittiğinde salon görevlileri şüphe üzerine onu durdurdu.

Emniyette verdiği ifadede Mustafa Eren K., sınava tek başına geldiğini ve emanet bırakabileceği kimse olmadığını söyledi. Telefonunu yanında götürme amacının başlangıçta kopya çekmek olmadığını, ancak sınav esnasında "bir anlık gaflete" düştüğünü belirtti. "Sınava girerken telefonu yanımda götürme amacım kesinlikle kopya çekmek değildi ancak sınav esnasında bir anlık gaflete düşerek böyle bir girişimim oldu. Sınav salonuna cep telefonuyla girdiğim için ve soruların fotoğraflarını çektiğim için pişmanım." dedi.

Nöbetçi sulh ceza hakimliği, şüpheliyi tutuklanmak üzere adli merciye sevk etti. Sınav güvenliğini ihlal etmesi nedeniyle Ösym tarafından da müfettiş incelemesi başlatılmıştır. Olaydan sonra bu tür gizli cihazlarla yapılan kopya girişimlerinin sınav sistemine yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğu eğitim çevrelerinde gündeme geldi.

Türkiye'deki bu vaka, dünya genelinde yapay zeka destekli giyilebilir cihazlarla gerçekleştirilen kopya olaylarının bir parçasıdır. Son aylar içinde Güney Kore'de, işe alımda kritik rol oynayan bir İngilizce dil sınavında iki aday akıllı gözlükle kopya yaparken yakalanmış, Tayvan'da ülkenin en prestijli tıp fakültelerinden birinin giriş sınavında benzer bir vaka ortaya çıkmıştır. Çin'de 10 milyondan fazla öğrencinin katıldığı Gaokao sınavında yetkilileri tüm adayların gözlüklerini özel taramadan geçirmeye itmiştir.

Giyilebilir yapay zeka teknolojisi, dünya eğitim sistemleri açısından önceki yıllarda ChatGPT'nin yazılı ödevlerde yaratmış olduğu şoke edici etkinin sınav ortamına taşınması anlamına gelmektedir. Akıllı gözlüklerin çerçeve içine gizlenmiş kameralar, mikrofonlar ve kemik iletimli hoparlörler barındırması, bu cihazları normal gözlüklerden ayırt edilmesi neredeyse imkânsız hale getirmektedir. x-ray taramaları ve sinyal kesicileri denetmenleri çaresiz bırakmaktadır.

Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde Profesör Zhang Jun ve Asistan Profesör Meng Zili tarafından gerçekleştirilen bir deneyde ticari olarak satılan akıllı gözlük, elektrik mühendisliği lisans sınavında test edilmiş. Gözlük, sınav kağıdındaki soruları çekerek internet üzerinden büyük dil modellerine aktarmış ve üretilen cevapları doğrudan lense yansıtmıştır. Bu şekilde cihazla yapılan sınav, 100'den fazla öğrencinin bulunduğu sınıfta 72 olan not ortalamasını geride bırakarak ilk beş başarılı kağıt arasına girmiştir.

Avustralya Deakin Üniversitesi'nden akademisyen Thomas Corbin, durumun gerçek boyutlarını açığa çıkarmıştır: "Eğer bildirilen birkaç vaka görüyorsak, aslında bildirilenden çok daha fazla vaka yaşanıyor demektir. Giyilebilir yapay zeka, sınav güvenliği için 2022'deki ChatGPT'nin yazılı ödevlere yaptığı etkinin aynısını yaratıyor. Mevcut sınav uygulamalarını bu şekilde güvenli bir şekilde sürdürmemizin artık hiçbir yolu kalmadı." Uzmanlar, yakalanan vakaların sadece buz dağının görünen kısmı olabileceğini düşünmektedir.

Uluslararası düzeyde tedbirler alınmaya başlanmıştır. Çin'de tüm gözlükler tarama geçirilmek zorunda kalırken, Güney Kore ve Tayvan eğitim bakanlıkları sınav prosedürlerini yeniden gözden geçirmeye başlamıştır. İngiltere'deki sınav denetim kurulları, yapay zekalı akıllı gözlükler ve kulak içi casus kulaklıkların sınav güvenliğini ciddi şekilde sarstığı yönünde resmi uyarılar yayımlamıştır.

Eğitim uzmanları, çözümün teknolojinin tamamen yasaklanmasında yatmadığını aksine ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin yapay zeka çağına uyarlanması gerektiğini savunmaktadır. Öğrencilerin sadece ezber bilgisi yerine analiz yetenekleri ve üst düzey düşünme becerilerine odaklanılacak sınav modellerinin geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Asıl amaç, öğrencilerin kendi düşünme kapasitelerini tamamen yapay zekaya devretmelerini engelleyecek bir eğitim bilinci oluşturmak olduğu ifade edilmektedir.

YKS'nin tüm oturumları 21 Haziran 2026'da Türkiye genelinde ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin başkenti Lefkoşa'da 254 noktada tamamlanmıştır. Soru-cevap anahtarı aynı gün adaylara açılmış, sınavın genel olarak zorlayıcı olmadığı ancak matematik bölümünün bu kapsam dışında tutulabileceği belirtilmiştir. Mustafa Eren K.'nin yakalanmasından sonra eğitim çevrelerinde ve kamuoyunda sınav güvenliğine ilişkin tartışmalar yoğunlaşmıştır.